Panik atak mı kalp krizi mi? Ne zaman acil yardım gerekir?

Göğüs ağrısı ve nefes darlığı yaşarken bunun panik atak mı kalp krizi mi olduğunu kendi kendinize kesin biçimde ayırt etmeye çalışmak güvenli değildir. İki durumda da alarm hissi çok güçlü olabilir ve belirtiler örtüşebilir.

Bu yazı tanı koymak için değil, ne zaman beklememeniz gerektiğini açıklaştırmak içindir.

Şu anda göğüste baskı veya sıkışma, yayılan ağrı, ciddi nefes darlığı, soğuk terleme, bulantı, bayılma ya da ani kötüleşme yaşıyorsanız okumaya devam etmek yerine 112’yi arayın.

Neden birbirine benzer?

Panik atakta beden yoğun bir alarm tepkisi verir. Kalp hızı ve nefes değişir, kaslar gerilir, terleme ve baş dönmesi olabilir. Kalp krizinde ise kalp kasına giden kan akışı azalır veya engellenir; göğüs rahatsızlığı ve nefes darlığı görülebilir.

Ortak belirtiler şunlardır:

• Göğüs ağrısı veya sıkışma
• Nefes darlığı
• Terleme
• Bulantı
• Baş dönmesi
• Hızlı veya düzensiz kalp atışı hissi
• Yoğun korku

Bu ortaklık nedeniyle “kaygılı hissettim, demek ki panikti” veya “çok korktum, kesin kalp kriziydi” çıkarımları güvenilir değildir.

Kalp krizi için uyarı işaretleri

American Heart Association, göğsün ortasında birkaç dakikadan uzun süren veya gidip gelen baskı, sıkışma, doluluk ya da ağrıyı önemli bir uyarı olarak belirtir. Diğer işaretler:

• Bir veya iki kola yayılan ağrı/rahatsızlık
• Sırt, boyun, çene veya mide bölgesinde ağrı
• Göğüs rahatsızlığı olsun ya da olmasın nefes darlığı
• Soğuk terleme
• Bulantı veya kusma
• Belirgin halsizlik, sersemlik veya bayılma

Belirtiler herkeste aynı olmayabilir. Kadınlarda, yaşlılarda ve diyabeti olan kişilerde daha atipik seyredebilir. Bu nedenle “tipik ağrı yok” diye beklemek doğru değildir.

Panik atakta sık görülen örüntü

Panik atak çoğunlukla birkaç dakika içinde hızla yoğunlaşır. Çarpıntı, nefes darlığı, uyuşma, titreme, gerçek dışılık ve kontrolü kaybetme korkusu görülebilir. Daha önce tıbbi değerlendirmeden geçmiş tipik ataklarda belirtiler dalga gibi yükselip azalabilir.

Yine de daha önce panik atak tanısı almış olmak yeni bir göğüs ağrısını otomatik olarak panik yapmaz.

Evde ayırt etme testi neden yok?

Ağrının yeri, süresi veya nefes tekniğine yanıtı tek başına güvenilir değildir. Kalp krizi hafif başlayabilir; panik atak da çok şiddetli hissedilebilir. Yaş, aile öyküsü ve başka riskler olasılığı etkiler ama genç olmak riski sıfırlamaz.

Bu nedenle belirtileri internet tablosuna göre puanlamak yerine güvenlik yaklaşımı gerekir: ilk, farklı, şiddetli veya şüpheli belirti tıbben değerlendirilir.

112'yi ne zaman aramalısınız?

• Göğüste birkaç dakikadan uzun süren veya tekrarlayan baskı/sıkışma
• Kola, sırta, boyna veya çeneye yayılan ağrı
• Ciddi nefes darlığı
• Soğuk terleme, bulantı veya bayılma
• Ani bilinç değişikliği
• Önceki panik ataklardan belirgin biçimde farklı tablo
• Kalp hastalığı öyküsüyle birlikte yeni belirti

Emin değilseniz yardım istemek, ciddi bir durumu evde beklemekten daha güvenlidir. Ambulans ekibi değerlendirmeye yolda başlayabilir.

Tıbbi değerlendirme sonrası panik denirse

Tıbbi nedenler değerlendirildikten sonra yaşananın panik atak olduğu söylenirse bu, belirtilerin önemsiz veya uydurma olduğu anlamına gelmez. Sonraki adım, atak korkusunun hayatı daraltmasını önlemektir.

Panik atak anında uygulanabilecek adımlar ve anksiyete atağı ile panik atak arasındaki fark bu aşamada yardımcı olabilir. Sürekli nabız ölçmek ve tekrar tekrar acil güvence aramak kısa süre rahatlatıp sağlık kaygısı döngüsünü büyütebilir; bu durum da profesyonel destekle ele alınabilir.

Ne zaman ruh sağlığı desteği alınmalı?

Ataklar tekrarlıyor, yeniden olacak korkusu günlük kararları belirliyor veya kalp kontrolü normal olduğu hâlde sağlık endişesi bitmiyorsa psikolojik değerlendirme düşünülebilir. Fakat ruh sağlığı desteği acil tıbbi değerlendirmenin alternatifi değildir.